Μήνυμα Κυριακής Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Η Θεία Κοινωνία αποτελεί την πολύτιμη δωρεά ένωσης
με τον ίδιο τον Χριστό
Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Η σημερινή ευαγγελική περικοπή αποτελείται από μία παραβολή, η οποία έχει για θέμα της τα δώρα και τις ευεργεσίες που λαμβάνουμε όλοι μας μέσω της συμμετοχής μας στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας. Μπορεί βέβαια η εξέλιξη της παραβολής να μας αιφνιδιάζει και, εκ πρώτης όψεως, να είναι ανεξήγητη. Ο Κύριος όμως φροντίζει να μας την ερμηνεύσει, αλλά και να μας προειδοποιήσει. Ας την ακούσουμε λοιπόν:
Ένας δούλος βρίσκεται ενώπιον του βασιλέα και κυρίου του, χρεωμένος με ποσό υπέρογκο και ευρισκόμενος σε πλήρη αδυναμία να το αποπληρώσει. Μοναδική του ελπίδα είναι το έλεος του κυρίου του. Από εκείνον εξαρτάται αν θα βρεθεί στη φυλακή η εάν θα του χαριστεί το χρέος. Ο βασιλιάς τον ευσπλαχνίζεται και του επιτρέπει να επιστρέψει στην καθημερινότητά του, απαλλαγμένος από το δυσβάσταχτο βάρος. Μέχρι εδώ, η παραβολή θα αποτελούσε ακόμη μία επιβεβαίωση της φιλανθρωπίας του Κυρίου μας, ο Οποίος δεν παύει να μας ελεεί, παρά το βάρος των παθών και των αμαρτιών μας. Η παραβολή όμως συνεχίζεται και μας φέρνει μάρτυρες μιας συμπεριφοράς εκ μέρους του ευεργετημένου δούλου, η οποία μας παραξενεύει και ίσως μας εξοργίζει.
Την ώρα που εκείνος αποχωρεί από το ανάκτορο, συναντά έναν σύνδουλό του, ο οποίος του οφείλει ένα ασήμαντο ποσόν, που, όμως, δεν μπορεί να αποπληρώσει. Και ενώ θα περίμενε κανείς, ο πρώτος δούλος να αναλογιστεί την ασυγκρίτως μεγαλύτερη ευεργεσία που μόλις δέχτηκε και χωρίς δισταγμό να χαρίσει στον σύνδουλό του το ελάχιστο χρέος, εκείνος απαιτεί την αποπληρωμή και δεν διστάζει, μάλιστα, να τον παραδώσει στο δικαστή. Η συμπεριφορά αυτή εξοργίζει τον βασιλιά, ο οποίος, αμέσως, διατάσσει, ο πρώην ευεργετημένος, να κλειστεί στη φυλακή μέχρι να αποπληρώσει ολοκληρο το τεράστιο όφλημά του.
Εάν δεχτούμε πως, στην παραβολή αυτή, ο βασιλέας απεικονίζει τον Θεό, αναρωτιέται κανείς: Επηρεάζεται από κάτι η φιλευσπλαχνία του Κυρίου; Είναι δυνατόν, ο Θεός να στερήσει από κάποιον την άφεση του χρέους των αμαρτιών του, όπως εμφανίζεται στην παραβολή, σύμφωνα με την οποίαν ο ηγεμόνας στέλνει τελικώς στην σκοτεινή φυλακή αυτόν, τον οποίον ελέησε στην αρχή; Την απάντηση δίνει ο ίδιος ο Κύριος: Βεβαίως! Υπάρχει! Και αυτό είναι η δική μας σκληροκαρδία. Όπως αναφέρει το Ευαγγέλιο, ο Κύριος διαβεβαίωσε: «Τα ίδια θα υποστείτε και εσείς από τον ουράνιο Πατέρα μου, αν ο καθένας σας δεν συγχωρεί τα παραπτώματα του αδερφού του μ ὅλη του την καρδιά» (Μτθ. 18:35).
Ποιός είναι ο μεγάλος κίνδυνος τον οποίον επισημαίνει σ’εμάς η σημερινή παραβολή; Η αγνωμοσύνη!
Ο ευεργετημένος δούλος είναι αγνώμων. Η αγνωμοσύνη δεν επιτρέπει στην ψυχή του να εκτιμήσει την δωρεά της αγάπης και του ελέους του κυρίου του. Η καρδιά του δεν έχει αλλοιωθεί από αυτή την τεράστια ευεργεσία, ώστε και εκείνος να μεταβληθεί σε άνθρωπο αντίστοιχης αγάπης και ελέους. Οδηγείται, τελικώς, στη φυλακή των βασάνων, διότι, στο σπίτι του ηγεμόνα, δηλαδή στη Βασιλεία του Θεού, θέση έχουν μόνον οι φιλεύσπλαχνοι και οι ελεήμονες, όσοι δηλαδή έχουν μιμηθεί τον φιλάνθρωπο και ελεήμονα Κύριο.
Η ευγνωμοσύνη, όπως άλλωστε επισημαίνουν όλοι ανεξαιρέτως οι Πατέρες και ασκητές της Εκκλησίας μας, αποτελεί το πρώτο και βασικό χαρακτηριστικό της σχέσης μας με τον Θεό. Για τον λόγο αυτό, το μέγιστο των μυστηρίων χαρακτηρίζεται ως «Θεία Ευχαριστία». Μέσα σε αυτές τις δύο λέξεις κρύβεται η ουσία της σχέσης μας με τον Θεό αλλά και το πνευματικό υπόβαθρό της σχέση μας με τον συνάνθρωπό μας.
Ακόμα και η ελάχιστη συνειδητοποίηση των δωρεών που κάθε στιγμή αποδεχόμαστε εκ μέρους του Θεού, παρά τα αλλεπάλληλα και επαναλαμβανόμενα αμαρτήματά μας, δεν μπορεί παρά να οδηγήσει σε μία διαρκή ευγνωμοσύνη για το έλεος και την αγάπη Του.
Πώς είναι, όμως, δυνατόν, η ευγνωμοσύνη αυτή να είναι γνήσια, όταν η σχέση με τον αδελφό μας αποκαλύπτει την σκληροκαρδία μας και την παντελή έλλειψη συγχώρησης; Η ευγνωμοσύνη συνδυάζεται πάντα με τον θαυμασμό και τη μίμηση. Αυτόν που ευγνωμονείς, η φιλοτιμία σε ωθεί να τον μιμηθείς. Αυτόν που ευγνωμονείς, η επιθυμία σου είναι διαρκώς να βρίσκεσαι μαζί του, ώστε να απολαμβάνεις όλο και περισσότερες δωρεές. Πως είναι, λοιπόν, δυνατόν να πιστεύουμε πως επιθυμούμε να συνυπάρχουμε και να μιμούμαστε τον ευεργέτη μας Χριστό, όταν η δική μας συμπεριφορά αποδεικνύεται παντελώς ξένη και ασύμβατη με τη δική Του φιλανθρωπία; Αυτός, λοιπόν, είναι ο σκοπός της πνευματικής ζωής: Να μιμούμαστε τον Δημιουργό μας, εναρμονίζοντας διαρκώς τη ζωή μας με τη διδασκαλία Του και το παράδειγμα της αγάπης Του. Αυτός είναι και ο σκοπός της Θείας Ευχαριστίας: Να μένουμε ενωμένοι μαζί Του και να αλλοιωνόμαστε διαρκώς από την Χάρη Του.
Κάθε Θεία Λειτουργία αποτελεί προσκλητήριο ευγνωμοσύνης, καθώς ολοκληρώνεται με την πιο πολύτιμη προσφορά που μπορεί να απολαύσει ο άνθρωπος: Το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου μας. Οι δωρεές όμως δεν σταματούν εκεί. Η Εκκλησία μας προσφέρει μία ακόμη ευλογία μέσω ενός ευλογημένου τεμαχίου άρτου, προερχόμενο από τις προσφορές των πιστών, το οποίο ονομάζεται «αντίδωρο». Αμέσως μετά το «Δι’ ευχών», ο ιερέας στέκει μπροστά στην Ωραία Πύλη και προσφέρει προς όλους ένα τεμάχιο ευλογημένου άρτου, ευχόμενος στον καθέναν από μας: «Ευλογία Κυρίου και έλεος να έρθει σε σένα».
Η λέξη «αντίδωρο» υποδηλώνει κάτι που δίνεται αντί κάποιου δώρου. Και βεβαίως, αναφερόμαστε στα Τίμια Δώρα, τα οποία μόλις προ ολίγου προσφέρθηκαν μέσω της Θείας Κοινωνίας. Όσοι λοιπόν, για διάφορους λόγους, δεν προσήλθαν στο Άγιο Ποτήριο, δέχονται από την Εκκλησία την ευλογία του άρτου, ο όποιος, αμέσως μετά την ευχή της Αγίας Αναφοράς, ευλογήθηκε από τον ιερέα ενώπιον της Αγίας Τράπεζης, ώστε κανείς να μη μείνει εντελώς αμέτοχος από τις πνευματικές δωρεές του μυστηρίου.
Βεβαίως, όλοι οι άγιοι Πατέρες συμφωνούν πως το αντίδωρο, ούτε συγκρίνεται ούτε υποκαθιστά την Θεία Κοινωνία. Εκείνο αποτελεί μια ευλογία η, όπως αναφέρει ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας, μία αντιπροσφορά της αρχικής προσφοράς του άρτου που έφεραν στον ναό οι πιστοί. Η Θεία Κοινωνία, όμως, αποτελεί την πολύτιμη δωρεά ένωσης με τον ίδιο τον Χριστό και την απόλαυση των δωρεών του Αγίου Πνεύματος. Συνεπώς, το αντίδωρο δεν συγκρίνεται επ’ ουδενὶ με τη Θεία Κοινωνία.
Το αντίδωρο αποτελεί μία από τις πολλές δωρεές που μας επιφυλάσσει η ορθόδοξη λατρευτική ζωή. Η Εκκλησία φροντίζει διαρκώς να μας τροφοδοτεί με κάθε είδους δωρεές. Ας φροντίζουμε, όμως, να ενεργοποιούμε τις δωρεές αυτές με τη βαθιά και ειλικρινή μας πίστη, την ολόθερμη ευγνωμοσύνη προς τον δωροδότη Κύριο και την έμπρακτη και συγχωρητική αγάπη προς τους συνανθρώπους μας.
Διαυγές κάτοπτρο της πνευματική μας κατάστασης αποτελεί, όχι μόνον η συνεπής προσέλευση στις ακολουθίες και τα ιερά μυστήρια, ούτε η απλή τήρηση των κανόνων και των διατάξεων της Εκκλησίας μας. Κύρια πηγή αυτογνωσίας, η οποία ανοίγει διάπλατα τον δρόμο της μετανοίας, αποτελούν οι πράξεις μας. Ο πράξεις μας είναι ο καρπός της καρδιάς μας. Οι πράξεις μας αποκαλύπτουν τον αληθινό εαυτό μας. Και όπως είπε ο Κύριος: «Κάθε δέντρο αναγνωρίζεται από τον καρπό που παράγει. Δεν μαζεύουμε σύκα απ’ τ’ αγκάθια ούτε τρυγάμε σταφύλια από τα βάτα. Ο καλός άνθρωπος βγάζει το καλό από το αγαθό απόθεμα της καρδιάς του, κι ο κακός από το κακό απόθεμα της καρδιάς του βγάζει το κακό. (Λκ. 6:44-45).
Ας αποφασίσουμε, λοιπόν, να παρατηρήσουμε με θάρρος και ειλικρίνεια τον εαυτό μας, ως προς τον τρόπο που ζούμε και συμπεριφερόμαστε. Προς αυτή τη κατεύθυνση ας στρέψουμε την προσοχή και τον πνευματικό μας αγώνα και ας είμαστε βέβαιοι πως, η επιείκεια προς τα σφάλματα του αδελφού μας, αποτελεί το δικό μας ταπεινό αντίδωρο στις διαρκείς και άπειρες δωρεές του Κυρίου μας προς εμάς. Ας είμαστε επίσης βέβαιοι πως, το ευτελές και ανθρώπινο αυτό αντίδωρο της συγχωρητικότητας προς τον αδελφό μας, είναι σε θέση να ενεργοποιήσει εκ μέρους του Θεού Πατέρα ακόμη μεγαλύτερες δωρεές. Η επιείκειά μας θα μας φέρνει πλησιέστερα προς Αυτόν, την πηγή «πάσης δόσεως αγαθής και παντός δωρήματος τελείου» ώστε να απολαμβάνουμε τα πλούσια ελέη Του, μέχρις ότου βρεθούμε στην αιώνια Βασιλεία.
Ακολουθήστε το Agrinio2Day στο Google News
