Γερμανία: Θρίαμβος του ακροδεξιού AfD χωρίς αυτοδυναμία – Τα σενάρια και η επόμενη μέρα για τον καγκελάριο Μερτς

Σοκ και μεγάλο προβληματισμό έχει προκαλέσει στη Γερμανία η ευρεία νίκη με ποσοστό ρεκόρ των ακροδεξιών (AfD) στις εκλογές στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ.

Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν υψηλά ποσοστά για Εναλλακτική για τη Γερμανία του ακροδεξιού της AfD που κέρδισαν χθες (06.09.2026) Κυριακή τις εκλογές. Το πιθανότερο μολαταύτα είναι ότι δεν θα εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία, που θα της επέτρεπε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Η οδυνηρή ήττα με ιστορικό χαμηλό ποσοστό για το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) φέρνει τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς σε ακόμη πιο αδύναμη θέση, ενώ ανοίγει τη συζήτηση για τις αντοχές του «τείχους προστασίας», με άλλα λόγια της πολιτικής αποκλεισμού κάθε συνεργασίας με την ακροδεξιά.

Με καταμετρημένο το 97% των ψήφων, η AfD συγκεντρώνει 44%, αυξάνοντας το ποσοστό της κατά 23,2 εκατοστιαίες μονάδες από τις εκλογές του 2021.

Αντιστρόφως, το CDU περιορίζεται στο 17,4% (-19,7).

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) αυξάνει οριακά το ποσοστό του στο 9,2% (+0,8).

Ακολουθούν οι Πράσινοι με 8,9% (+3) και η Αριστερά με 8,6% (-2,4).

Η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), στο 5,1%, δίνει ακόμη μάχη για την είσοδο στη Βουλή του κρατιδίου.

Η συμμετοχή των ψηφοφόρων έφτασε στο ιστορικό υψηλό του 76,5%.

Ποιος θα κυβερνήσει;

Στόχος της AfD ήταν να καταφέρει να κυβερνήσει χωρίς εταίρο, κάτι που θα απαιτούσε όχι απόλυτη πλειοψηφία ψήφων, αλλά απόλυτη πλειοψηφία εδρών στο κοινοβούλιο του κρατιδίου.

Αυτό θα κριθεί από τον αριθμό των κομμάτων τα οποία θα εκπροσωπηθούν τελικά στο κρατιδιακό κοινοβούλιο και, σύμφωνα τουλάχιστον με εκτιμήσεις, π.χ. του ARD και της Bild, δεν φαίνεται ότι τελικά η ακροδεξιά θα έχει αυτοδυναμία.

Το πρώτο πιθανό σενάριο είναι η ανάληψη της εξουσίας από την AfD. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν πρωτοφανής για τη μεταπολεμική Γερμανία και θα ανέτρεπε το λεγόμενο «τείχος προστασίας», δηλαδή την άρνηση των υπόλοιπων κομμάτων να συνεργαστούν κυβερνητικά με την ακροδεξιά. Η AfD προτείνει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, ταχύτερες απελάσεις, αλλαγές στην εκπαίδευση και στον πολιτισμό, ενίσχυση του μοντέλου της παραδοσιακής οικογένειας και περιορισμό της ισλαμικής έκφρασης. Παράλληλα, τάσσεται κατά της προστασίας των Ουκρανών προσφύγων, υπέρ της αποκατάστασης των σχέσεων με τη Ρωσία και προτείνει σημαντικές αλλαγές στη δημόσια ραδιοτηλεόραση. Ωστόσο, για να κυβερνήσει πιθανότατα θα χρειαστεί τη στήριξη άλλου κόμματος, καθώς τα περισσότερα κόμματα έχουν αποκλείσει συνεργασία μαζί της.

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει ότι το CDU θα επιχειρήσει να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό που θα αποκλείει την AfD. Η προσπάθεια όμως θεωρείται δύσκολη, κυρίως επειδή το CDU έχει αποκλείσει συνεργασία με το Die Linke, το οποίο θα μπορούσε να στηρίξει μια κυβέρνηση του CDU προκειμένου να αποτραπεί η άνοδος της AfD. Έτσι, ενδέχεται να ακολουθήσουν μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ των παραδοσιακών κομμάτων.

Ανεξάρτητα από το τελικό αποτέλεσμα, η εκλογική επιτυχία της AfD αποτελεί σημαντικό πλήγμα για την κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς. Η AfD εμφανίζεται πλέον ως το δημοφιλέστερο κόμμα σε εθνικό επίπεδο, ενώ ο Μερτς αντιμετωπίζει ιδιαίτερα χαμηλή δημοτικότητα. Το αποτέλεσμα αναμένεται να αυξήσει την πίεση για αλλαγές στην κυβερνητική πολιτική, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό, αλλά και να επηρεάσει τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία. Παράλληλα, ενδέχεται να δημιουργήσει νέες πιέσεις για τη θέση του Μερτς και τη συνοχή του κυβερνητικού συνασπισμού.

Η AfD δεν θα βρει εύκολα τρόπο να κυβερνήσει, καθώς τα άλλα κόμματα απορρίπτουν το ενδεχόμενο συνεργασίας μαζί της, ενώ η BSW εκφράζει μεν την πρόθεσή της να συνεργαστεί, αλλά μόνο κατά περίπτωση, «με βάση κάθε φορά το πολιτικό ζήτημα» που θα κρίνεται.

Η επικεφαλής της BSW στο κρατίδιο Κλαούντια Βίτινγκ έκρινε ότι «θα ήταν εντελώς αντιδημοκρατικό να μην εμπλακεί η AfD στην κυβέρνηση με κάποιο τρόπο».

Προς το παρόν, στο Μαγδεμβούργο κυβερνά συνασπισμός του CDU, του SPD και του FDP, αλλά η συνέχιση αυτής της συμμαχίας δεν είναι δυνατή.

 Ανέφικτος θα ήταν επίσης συνασπισμός CDU-SPD-Πρασίνων.

Σε περίπτωση που το AfD δεν μπορέσει να κυβερνήσει μόνο, μια επιλογή θα ήταν μια κυβέρνηση μειοψηφίας υπό την ηγεσία του CDU, η οποία θα εξαρτάται από την Αριστερά – κατάσταση παρόμοια με την Θουριγγία και τη Σαξονία.

Στο εσωτερικό του CDU, το οποίο έχει αποφασίσει με ψήφισμα να μην συνεργάζεται με το AfD και την Αριστερά, υπάρχουν έντονες επιφυλάξεις σχετικά με αυτό το σενάριο.

«Τρίζει» η καρέκλα του καγκελάριου;

Στους μεγάλους χαμένους των χθεσινών εκλογών συγκαταλέγεται ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προσωπικά. Το κόμμα, υπό την ηγεσία του, χάνει άλλη μια κρατιδιακή αναμέτρηση — αυτή τη φορά μάλιστα σε περιοχή όπου διατηρούσε ιστορικά αναμφισβήτητη υπεροχή και, κατά τις περισσότερες αναλύσεις, βρίσκεται πλέον σε δεινή θέση.

«Έπειτα από αυτές τις εκλογές, φαίνεται σχεδόν αδύνατο το CDU να διεκδικήσει άλλη μια ομοσπονδιακή προεκλογική εκστρατεία με (επικεφαλής) τον Φρίντριχ Μερτς. Το ερώτημα τώρα είναι: Πόσο ακόμα μπορεί να αντέξει;», τονίζει στην ψηφιακή έκδοσή του το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD αναφερόμενο σε «εκκλήσεις για παραιτήσεις» από τα «πίσω έδρανα» του CDU/CSU.

Το κόμμα χρειάζεται «νέα αρχή, σε προσωπικό και σε πολιτικό επίπεδο», απαίτησε ο Τιμ Μπραντ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Νέων του Βρανδεμβούργου. Πρόσθεσε ότι ο Φρίντριχ Μερτς «πρέπει επομένως να παραιτηθεί από τη θέση του καγκελάριου και από τη θέση του προέδρου του CDU και να διεξαχθούν νέες εκλογές».

Μένει να απαντηθεί αν τέτοια αιτήματα θα εκφραστούν σε υψηλότερα επίπεδα τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.

Η επιτελάρχης της καγκελαρίας Νίνα Βάρκεν μίλησε στις κάμερες για «πολύ δύσκολο αποτέλεσμα, το οποίο δεχόμαστε μεν, αλλά δεν θα καταπιούμε έτσι απλά».

Ο κ. Μερτς απέφυγε οποιαδήποτε δημόσια τοποθέτηση.

Ο θριαμβευτής των εκλογών Ούλριχ Ζίγκμουντ έθεσε από την άλλη πλευρά ήδη ζήτημα νέων εκλογών, τονίζοντας ότι το κόμμα του «δεν θα συμβιβαστεί και δεν θα εγκαταλείψει τις θέσεις του για χάρη ενός συνασπισμού» και υποστηρίζοντας ότι οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελούν μήνυμα για ολόκληρη τη χώρα, «γιατί επιτέλους βρήκαμε τον εαυτό μας και τη θέση μας στη Γερμανία».

Πρόβλημα

«Στο CDU μιλούν ήδη για πρόβλημα καγκελαρίου», σημείωσε το περιοδικό Der Spiegel. Στο Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα τα στελέχη είναι σοκαρισμένα κι επιρρίπτουν ευθύνες στον αρχηγό, επέμεινε. «Για το CDU σε ομοσπονδιακό επίπεδο και ιδιαίτερα για τον καγκελάριο και αρχηγό του CDU Φρίντριχ Μερτς, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άβολες, ακόμη και υπαρξιακές, συζητήσεις, το αργότερο όταν εκλεγούν νέα κοινοβούλια κρατιδίων στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο, σε δύο εβδομάδες. Όσοι βρίσκονται στην κορυφή του κόμματος και στον στενό κύκλο του καγκελάριου γνωρίζουν τον κίνδυνο», συμπλήρωσε σε ανάλυσή του το περιοδικό.

«Ο καγκελάριος εκλέγεται για τέσσερα χρόνια», αντέτεινε ο αρχηγός της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU Τόρστεν Φράι, αποκλείοντας το ενδεχόμενο παραίτησης του κ. Μερτς ή νέου ανασχηματισμού του ομοσπονδιακού υπουργικού συμβουλίου. «Όχι. Είμαστε σε καλή θέση», εκτίμησε, προτείνοντας ότι η κυβέρνηση «θα πρέπει να εμπλέξει ακόμη περισσότερο τους ανθρώπους, να λάβουμε σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες τους, ανησυχίες που είναι επίσης δικαιολογημένες».

Σοκ! Απογοήτευση! Αγωνία!

Σε «ιστορικό βράδυ» στο Μαγδεμβούργο αναφέρθηκε η Handelsblatt. Χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική επιτυχία» για την AfD και «φιάσκο» για το CDU, εξελίξεις που «θα απασχολήσουν για καιρό την πολιτική» σκηνή.

«Σοκ! Απογοήτευση! Αγωνία! Ανατριχιαστική σιωπή και αμηχανία βασιλεύουν στο CDU μετά το εκλογικό φιάσκο», υπερθεμάτισε η Die Zeit. «Η σιωπή που σάρωσε το ξενοδοχείο Maritim στο Μαγδεμβούργο την Κυριακή ήταν διαφορετική. Όχι η συνηθισμένη σιωπή απογοήτευσης, αλλά η σιωπή μετά από μια δραστική μετατόπιση στη θέση του εκλογικού σώματος. Εκεί όπου τα κακά εκλογικά αποτελέσματα συνήθως αντιμετωπίζονται με ρητορικές στρεβλώσεις, χρησιμοποιώντας το συνηθισμένο λεξιλόγιο, από ‘δύσκολη μέρα’ ως ‘επιθυμούσαμε καλύτερο αποτέλεσμα’, τώρα επικρατεί διαφορετικό είδος σιωπής. Φέρει μέσα του το σοκ αναπόφευκτων γεγονότων που πρέπει να αναγνωριστούν: το εκλογικό αποτέλεσμα πολύ πάνω από 40% για την AfD και κάτω από 20% για το CDU, τις απώλειες, τον κατακερματισμό προς όλες τις κατευθύνσεις, όπως θα αποκαλύψει η μετακίνηση ψηφοφόρων», σημείωσε σε ανάλυσή της η Zeit.

«Το κέντρο απέτυχε – η AfD πλησιάζει επικίνδυνα την εξουσία (…) Η Σαξονία-Άνχαλτ το δείχνει: Η Γερμανία δεν είναι πλέον άτρωτη στον δεξιό εξτρεμισμό. Οι δημοκράτες που αντιστέκονται σε αυτή την εξέλιξη αντιμετωπίζουν εντεινόμενο δίλημμα – αλλά τώρα δεν μπορούν πλέον να κρυφτούν», εκτίμησε η Süddeutsche Zeitung προειδοποιώντας ότι «η μακροχρόνια πεποίθηση ότι οι Ναζί, οι συμπαθούντες τους κι όσοι υποβαθμίζουν τις πράξεις τους εξορίστηκαν για πάντα από την εξουσία στη Γερμανία αντικαθίσταται από την υπενθύμιση ότι τίποτα δεν είναι εγγυημένο για πάντα».

Υποστήριξη από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ουδέποτε έχει κρύψει τη συμπάθειά του για τη γερμανική ακροδεξιά. Μέσω Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε γράφημα με το αποτέλεσμα των εκλογών στην Σαξονία-Άνχαλτ, στο οποίο φαίνεται η ξεκάθαρη νίκη της AfD.

Ο πρώην στενός συνεργάτης του Έλον Μασκ, σε δική του τοποθέτηση μέσω Χ, τόνισε: «Συγχαρητήρια! – Από τον Έλον στην Αλίς Βάιντελ (σ.σ. αρχηγό της AfD). Τα ‘Fake News’ αποκαλούν όλη μέρα την AfD ‘ακροδεξιά’ κι ο Μερτς έχει πανικοβληθεί. Μόνο που η κοινή λογική δεν είναι στην πραγματικότητα ακροδεξιά, αλλά η βούληση να προστατεύσει κανείς την πατρίδα του. Διατηρήστε αυτή την ορμή σε εθνικό επίπεδο».